Vadeli İşlem Fiyatı Hesaplama
Vadeli İşlem Fiyatı Hesaplama
Dayanak varlık fiyatı, faiz, temettü ve vade bilgilerini kullanarak teorik vadeli işlem fiyatını hesaplayın.
Vadeli İşlem Fiyatı Hesaplama
Vadeli işlem fiyatı hesaplama, bir dayanak varlığın spot fiyatı ile faiz, temettü getirisi ve vadeye kalan süre arasındaki ilişkiyi kullanarak teorik vadeli işlem fiyatını hesaplamak için kullanılır.
Calqiva Vadeli İşlem Fiyatı Hesaplama aracı ile spot fiyatı, yıllık faiz oranını, temettü getirisini ve vadeye kalan gün sayısını girerek teorik vadeli fiyatı hızlıca hesaplayabilirsiniz.
Vadeli İşlem Nedir?
Vadeli işlem sözleşmesi, belirli bir dayanak varlığın belirli bir tarihte veya dönem sonunda önceden belirlenmiş koşullarla alınıp satılmasına ilişkin standartlaştırılmış bir sözleşmedir.
Borsa İstanbul VİOP'ta vadeli işlem sözleşmelerinin fiyat, miktar, nitelik ve vade gibi temel unsurları standardize edilir. Vadeli işlemlerde ayrıca başlangıç teminatı ve sürdürme teminatı gibi teminat uygulamaları bulunur. (borsaistanbul.com)
Vadeli İşlem Fiyatı Nasıl Hesaplanır?
Teorik vadeli fiyatın hesaplanmasında dayanak varlığın spot fiyatı, faiz oranı, temettü getirisi ve vadeye kalan gün sayısı dikkate alınabilir.
Borsa İstanbul'un VİOP eğitim dokümanında verilen basitleştirilmiş yaklaşım:
Teorik Fiyat = Spot Fiyat × [1 + (Faiz Oranı − Temettü Getirisi) × (Vadeye Kalan Gün / 365)]
şeklindedir. (borsaistanbul.com)
Calqiva aracı bu teorik fiyat yaklaşımını kullanır.
Spot Fiyat Nedir?
Spot fiyat, dayanak varlığın mevcut piyasadaki fiyatını ifade eder.
Vadeli fiyat hesaplamasında spot fiyat başlangıç noktasıdır.
Örneğin bir dayanak varlığın spot fiyatı 1.000 TL ise teorik vadeli fiyat, faiz ve temettü etkileri dikkate alınarak bu fiyat üzerinden hesaplanır.
Taşıma Maliyeti Nedir?
Vadeli fiyat ile spot fiyat arasındaki teorik ilişkinin temel unsurlarından biri taşıma maliyetidir.
Faiz oranı yükseldiğinde diğer değişkenler sabitken vadeli fiyat üzerindeki taşıma maliyeti artabilir.
Temettü getirisi ise dayanak varlığın yatırımcıya sağlayabileceği nakit akışı nedeniyle vadeli fiyat üzerinde ters yönde etki yaratabilir.
Borsa İstanbul'un VİS hesap makinesi de dayanak varlığın spot fiyatını ve risksiz faiz oranını kullanarak teorik fiyat hesaplaması yaparken ilgili ürünlerde temettü ve diğer değişkenleri dikkate almaktadır. (borsaistanbul.com)
Vadeli Fiyat ile Spot Fiyat Arasındaki Fark
Vadeli fiyat, teorik olarak spot fiyattan daha yüksek veya daha düşük olabilir.
Örneğin faiz oranının temettü getirisinden yüksek olduğu bir durumda net taşıma maliyeti pozitif olur ve teorik vadeli fiyat spot fiyatın üzerine çıkabilir.
Bunun tersine temettü getirisi faiz oranından yüksek olduğunda teorik fiyat spot fiyatın altında oluşabilir.
Vadeli İşlem Fiyatı Hesaplama Örneği
Bir dayanak varlığın:
Spot fiyatı: 1.000 TL
Yıllık faiz oranı: %40
Temettü getirisi: %5
Vadeye kalan süre: 90 gün
olsun.
Net taşıma oranı:
%40 − %5 = %35
olur.
Teorik vadeli fiyat:
1.000 × [1 + 0,35 × (90 / 365)]
şeklinde hesaplanır.
Sonuç yaklaşık:
1.086,30 TL
olur.
Teorik fiyat ile spot fiyat arasındaki fark yaklaşık 86,30 TL'dir.
VİOP Teorik Fiyat Hesaplama
VİOP'ta farklı dayanak varlıklar için farklı sözleşme özellikleri bulunabilir.
Borsa İstanbul'un VİOP sözleşmelerinde fiyat kotasyonu ve minimum fiyat adımı sözleşmeye göre değişebilir. Örneğin BIST 30 endeks vadeli işlem sözleşmesinde fiyat kotasyonu endeks değeri için 1,00 TL olarak belirtilirken, Dolar/TL vadeli işlem sözleşmesinde minimum fiyat adımı 0,0010 TL'dir. (borsaistanbul.com)
Bu nedenle teorik fiyat hesabından sonra gerçek işlem fiyatının sözleşmenin kendi fiyat adımı ve piyasa koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Vadeli İşlem Fiyatını Etkileyen Faktörler
Teorik vadeli fiyat üzerinde başlıca şu değişkenler etkili olabilir:
Dayanak varlığın spot fiyatı
Faiz oranı
Temettü getirisi
Vadeye kalan süre
Finansman maliyeti
Sözleşmenin özellikleri
Piyasa arz ve talebi
Borsa İstanbul'un VİOP eğitim materyalinde teorik fiyatı belirleyen temel faktörler arasında spot fiyat, faiz oranı, temettü getirisi ve vadeye kalan gün sayısı belirtilmektedir. (borsaistanbul.com)
Teorik Vadeli Fiyat ile Gerçek Piyasa Fiyatı Aynı mı?
Hayır.
Teorik fiyat, belirli varsayımlar altında yapılan bir hesaplamadır.
Gerçek piyasa fiyatı arz ve talep, finansman koşulları, piyasa beklentileri, temettü beklentileri, işlem maliyetleri ve sözleşmeye özgü diğer faktörlerden etkilenebilir.
Borsa İstanbul da kendi vadeli işlem hesap makinesindeki sonuçların teorik olduğunu ve girilen varsayımlara dayandığını açıkça belirtmektedir. (borsaistanbul.com)
Vadeli İşlem Fiyatı Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Calqiva aracını kullanmak için:
Dayanak varlığın spot fiyatını girin.
Yıllık faiz oranını girin.
Yıllık temettü getirisini girin.
Vadeye kalan gün sayısını girin.
Teorik Vadeli Fiyatı Hesapla butonuna basın.
Teorik vadeli fiyatı ve spot fiyatla arasındaki farkı inceleyin.
Vadeli İşlem Fiyatı Formülü
Calqiva'da kullanılan temel formül:
F = S × [1 + (r − q) × (Gün / 365)]
Burada:
F: Teorik vadeli fiyat
S: Spot fiyat
r: Yıllık faiz oranı
q: Yıllık temettü getirisi
Gün: Vadeye kalan gün sayısı
Bu formül basitleştirilmiş teorik fiyat yaklaşımıdır.
Sık Sorulan Sorular
Vadeli işlem fiyatı nasıl hesaplanır?
Teorik vadeli fiyat hesaplamasında spot fiyat, faiz oranı, temettü getirisi ve vadeye kalan süre kullanılabilir.
VİOP teorik fiyatı nedir?
VİOP teorik fiyatı, belirli piyasa varsayımları altında dayanak varlığın spot fiyatından hareketle hesaplanan referans niteliğinde teorik fiyattır.
Faiz oranı vadeli fiyatı nasıl etkiler?
Diğer değişkenler sabitken faiz oranındaki artış teorik taşıma maliyetini artırarak vadeli fiyatı yükseltebilir.
Temettü vadeli fiyatı nasıl etkiler?
Diğer değişkenler sabitken temettü getirisi teorik vadeli fiyat üzerinde aşağı yönlü etki yaratabilir.
Vadeli fiyat spot fiyattan neden farklıdır?
Faiz, temettü ve vadeye kalan süre gibi taşıma maliyeti unsurları spot fiyat ile vadeli fiyat arasında teorik bir fark oluşturabilir.
Teorik vadeli fiyat kesin fiyat mıdır?
Hayır. Teorik bir hesaplamadır. Gerçek piyasa fiyatı arz-talep ve sözleşmeye özgü diğer koşullara göre farklılaşabilir.
VİOP'ta bütün sözleşmeler aynı şekilde mi hesaplanır?
Hayır. Sözleşme türüne göre uzlaşma yöntemi, fiyat adımı, sözleşme büyüklüğü ve diğer özellikler değişebilir. Borsa İstanbul farklı vadeli işlem sözleşmeleri için farklı sözleşme özellikleri yayımlamaktadır. (borsaistanbul.com)